Λίγα λόγια για εμάς...


Καλώς ήρθατε στο Blog της Λέσχης Ανάγνωσης και Φιλαναγνωσίας, το οποίο βραβεύτηκε με το βραβείο "Κυριάκος Παπαδόπουλος" του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου το 2015.
Το Blog δημιουργήθηκε το 2013, με αφορμή τη Λέσχη Ανάγνωσης Εκπαιδευτικών Π.Ε. Ανατολικής Αττικής, η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο των δράσεων του Τμήματος Πολιτιστικών Θεμάτων της Δ/νσης και στεγάζεται στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κορωπίου. Στόχος της Λέσχης είναι μέσα από την ανάγνωση βιβλίων παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας, την ανταλλαγή απόψεων και το σχεδιασμό φιλαναγνωστικών δραστηριοτήτων, να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά ως δράση στον εκπαιδευτικό κύκλο και κατ' επέκταση στους μαθητές.
Οι δραστηριότητες φιλαναγνωσίας, οι δράσεις και οι ιδέες που προκύπτουν μέσα από τις συναντήσεις της Λέσχης, θα παρουσιάζονται μέσα από το Βlog, ενώ ταυτόχρονα θα προτείνονται βιβλία θεματικά, θα παρουσιάζονται οι νέες κυκλοφορίες βιβλίων και θα προβάλλονται δράσεις φιλαναγνωσίας σε σχολεία.
Υπεύθυνη συντονισμού της Λέσχης και διαχειρίστρια του Blog είναι η Χρύσα Κουράκη, Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων της Δ/νσης.

Από το Σεπτέμβριο του 2016, συνεργάτιδες του blog είναι η εκπαιδευτικός Τζελίνα Βογιατζόγλου και η συγγραφέας Βασιλική Κατέρη, η οποία έχει αναλάβει τη θεματική ενότητα "Η τέρψη της ανάγνωσης", με σκοπό από τη ματιά του απλού αναγνώστη -και όχι του εκπαιδευτικού- να σχολιάζει βιβλία που προσφέρουν τη χαρά της ανάγνωσης στα παιδιά.
mail επικοινωνίας:
ckouraki@hotmail.gr






Πέμπτη 29 Σεπτεμβρίου 2016

Νέες κυκλοφορίες βιβλίων με την αρχή της σχολικής χρονιάς


 Μάνια Καπλάνογλου
Η μαμά μου κι εγώ
Εικονογράφηση:
Τζουλιάνο Φέρρι
Πατάκης
Διαβάστε ένα απόσπασμα 

Μια όμορφη εικονογραφημένη ιστορία για τη σχέση γονιών - παιδιών, για τις διαφορές που χωρίζουν δυο γενεές, αλλά και για την αγάπη που τις ενώνει. Μια μικρή αφήγηση που με απλά λόγια και όμορφες εικόνες λέει πολλά και σημαντικά.


Λορ Μονλουμπού
Χαμένοι στο Μουσείο 
Μετάφραση: Μάρω Ταυρή
Μεταίχμιο
Διαβάστε ένα απόσπασμα 

Μικρή, ευρηματικά εικονογραφημένη ιστορία για μια σχολική επίσκεψη στο Μουσείο. Μια ιστορία που αποτυπώνει οικείες (για τους εκπαιδευτικούς τουλάχιστον...) και χιουμοριστικές  στιγμές εκπαιδευτικών επισκέψεων, αναφέρει τον κανονισμό επίσκεψης σε ένα μουσείο, αλλά πάνω απ' όλα μιλά, έστω και έμμεσα, για τη σημασία του να έχεις κάποιον να σου κρατά το χέρι, όταν έχεις χαθεί...

Ούτε Κράουζε
Ο Σαυρής και η αριθμοσαλάτα
Μετάφραση: Γιώτα Λαγουδάκου
Μεταίχμιο

Πώς μπορεί ένας δεινόσαυρος να μάθει να κάνει πράξεις και να γράφει με τη βοήθεια του κατοικιδίου του; Πολύ εύκολα, ειδικά αν το κατοικίδιο είναι ένας προϊστορικός άνθρωπος με το όνομα Λούσυ! Ο Σαυρής μαθαίνει εύκολα και απόλυτα βιωματικά να κάνει αυτό που μισούσε πάντα: τις εργασίες για το σπίτι! Αν θέλετε να βρείτε και εσείς τον τρόπο να κάνετε το διάβασμα απόλαυση, δεν έχετε παρά να ακολουθήσετε τον Σαυρή στη νέα του διασκεδαστική ιστορία....




Πάνος Τσερόλας
Τζου, ο Δεινόσαυρος Ανζού (και ένας κεφάλας)
Εικονογράφηση: Λέλα Στρούτση
Κέδρος

Και μια που μιλάμε για δεινόσαυρους, θα θέλαμε να αναφερθούμε σε μια παλιότερη (2015) κυκλοφορία βιβλίου από τις εκδόσεις Κέδρος, καθώς θεωρούμε πως η ανάγνωσή του στην τάξη θα ενθουσιάσει τα παιδιά. Πρόκειται για ένα βιβλίο γνώσεων με τη μορφή μυθοπλασίας για την Κρητιδική Περίοδο, 70 εκατομμύρια χρόνια πριν, την εποχή που κυριαρχούσαν οι φοβεροί και τρομεροί δεινόσαυροι! Ο συνδυασμός περιπέτειας και γνώσης, καθώς και το προϊστορικό παράρτημα, όπου έγκυρες επιστημονικές πληροφορίες δίνονται με εύληπτο τρόπο, καθιστούν το βιβλίο απολαυστικό, αλλά και απόλυτα συμβατό με τα κριτήρια επιλογής ενός καλού των βιβλίου γνώσεων.


Καλλιόπη Κύρδη
Πλούτωνας και Περσεφόνη
Εικονογράφηση: Σάντρα Ελευθερίου
Σειρά: Μυθολογικά παραμύθια
Μεταίχμιο


Ακόμη δύο βιβλία από τη σειρά Μυθολογικά παραμύθια του Μεταίχμιου, τα οποία εμπλουτίζουν την ήδη υπάρχουσα συλλογή των μύθων. Οι ιστορίες είναι ειπωμένες με απλή, παραμυθιακή μορφή, ενώ ταυτόχρονα ζωντανεύουν με μοναδικές εικόνες και συνοδεύονται από εκπαιδευτικές δραστηριότητες.

 
Αντώνης Παπαθεοδούλου 
Ο μύθος της αράχνης
Εικονογράφηση: Βασίλης Γρίβας
Σειρά: Μυθολογικά παραμύθια
Μεταίχμιο








Ούρσουλα Ντουμποσάρσκι
Κοκός και Αλμπέρτα, Οι μυστικοί Φάκελοι
Ο μυστηριώδης ανανάς
Εικονογράφηση: Τέρι Ντέντον
Απόδοση: Αναστασία Καμβύση
Μεταίχμιο 

Δύο βιβλία από την αστυνομική σειρά μυστηρίου και περιπέτειας Κοκός και Αλμπέρτα. Ο Κοκός Καρλομάγνος είναι ο λίγο φοβιτσιάρης, αρχηγός της Αστυνομίας του Μπουένος Άιρες. Η Αλμπέρτα είναι η πιο έξυπνη ξαδέρφη του. Μαζί λύνουν δύσκολες υποθέσεις, ενώ ο αναγνώστης μελετά τις εικόνες, ακολουθεί στοιχεία και λύνει γρίφους μαζί τους.
Δύο διαδραστικές αστυνομικές περιπέτειες, βασισμένες στην πάντα επιτυχημένη συνταγή του διδύμου των ηρώων, που μπλέκουν με χιουμοριστικό τρόπο σε περιπέτειες. 
 
Ούρσουλα Ντουμποσάρσκι
Κοκός και Αλμπέρτα, Οι μυστικοί Φάκελοι
Ο απειλητικός γλόμπος
Εικονογράφηση: Τέρι Ντέντον
Απόδοση: Αναστασία Καμβύση
Μεταίχμιο

Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2016

Γιατί να το διαβάσω στην τάξη; Γιατί είναι ένα βιβλίο που μιλά για το βιβλίο! Ζωή Βαλάση, Το Βιβλιόδεντρο, εκδ. Κέδρος

Ζωή Βαλάση
Το Βιβλιόδεντρο
Εικονογράφηση: Βάλλυ Λιάπη
Κέδρος 

Από κάτω απ' το ρεβίθι
βρήκα ένα παραμύθι.
Από κάτω απ' το θρανίο
βρήκα ένα καλό βιβλίο.

Βιβλίο 
με παραμυθάκια
και τραγούδια
για το
Βιβλίο    

   Αυτό είναι το οπισθόφυλλο του νέου βιβλίου της Ζωής Βαλάση, το οποίο με την πρώτη κιόλας ματιά δίνει το ύφος και την ατμόσφαιρα του βιβλίου.Έξι μικρές ιστοριούλες, άλλες σε έμμετρη και άλλες σε παραμυθιακή μορφή έχουν ως πρωταγωνιστή το βιβλίο, το οποίο άλλοτε αναζητά την υπαρξιακή του υπόσταση, άλλοτε γίνεται γίνεται τροφή για τον ποντικό που πήγε στο σχολείο για να γίνει γραμματικός, άλλοτε μεταμορφώνεται σε "μαγικό βιβλίο" μέσα στο οποίο κλείνονται από όλους τους ανθρώπους του κόσμου τα ωραία και χρήσιμα πράγματα που είχε χαλάσει ο δράκος του παραμυθιού, άλλοτε αποτελεί το δώρο των Μοιρών σε ένα μωρό και άλλοτε διεκδικεί και αναζητά επίμονα την εκπλήρωση της επιθυμίας του να το διαβάζουν.
    Και αφού ο αναγνώστης με την πρώτη ανάγνωση απολαμβάνει τις ιστορίες και αφήνεται σε αυτές σαν να τις άκουγε από τη γιαγιά του, σίγουρα στη δεύτερη ανάγνωση αναρρωτιέται τι είναι πράγματι για τον καθένα από εμάς το βιβλίο και τι ρόλο παίζει στη ζωή μας.Γιατί σίγουρα το βιβλίο παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή των ενηλίκων, αλλά ακόμη μεγαλύτερο ρόλο παίζει στη ζωή των παιδιών. Ας ακούσουμε λοιπόν τα παιδιά να μας λένε μια λέξη που τους έρχεται στο μυαλό ακούγοντας τη λέξη "βιβλίο" και ας αφεθούμε διαβάζοντας το Βιβλιόδεντρο να σκεφτούμε βιβλία που μας έχουν μείνει αξέχαστα, που μας άλλαξαν λίγο ή πού μας καθόρισαν. Εξάλλου η ίδια η συγγραφέας έχει αφιερώσει ένα μεγάλο κομμάτι από τη ζωή της στην αγάπη της για τα βιβλία, γεγονός που αποτυπώνεται απόλυτα και πολύ τρυφερά στα κείμενά της.

Γιατί να το διαβάσω στην τάξη; 
  • Γιατί σε αυτό το βιλίο η Ζωή Βαλάση φέρνει τα παιδιά σε επαφή με λογοτεχνικά είδη που τα έχουμε συνδέσει κυρίως με προφορικές αφηγήσεις, τις οποίες απολαμβάνουν ιδιαιτέρως μικροί και μεγάλοι. Σίγουρα θα απολαύσουμε μια επίσκεψή της στο σχολείο, όπου θα μας διαβάσει ή θα μας αφηγηθεί μια από τις ιστορίες της.
  •  Γιατί μπορούμε να φτιάξουμε τις δικές μας ιστορίες με θέμα το βιβλίο ή να διαβάσουμε άλλα βιβλία για το βιβλίο.
  • Γιατί ένα βιβλιόδεντρο με προτάσεις βιβλίων από τα παιδιά για τα παιδιά πάντα χρειάζεται στην τάξη.
  • Γιατί μπορούμε να συνδέσουμε την εικονογράφηση του βιβλίου με πίνακες ζωγραφικής, όπου εικονίζονται παιδιά, γιαγιάδες, παπούδες και γονείς να διαβάζουν ή που το βιβλίο έχει καθοριστικό ρόλο.
  • Γιατί θα ήταν πολύ ωραίο να φέρουμε γιαγιάδες στο σχολείο να μας πουν παραμύθια ή παραμυθοτράγουδα και εμείς να τα καταγράψουμε και να τα εικονογραφήσουμε.
Από τη Χρύσα Κουράκη 

Κυριακή 18 Σεπτεμβρίου 2016

Γιατί να το διαβάσω στην τάξη;... Γιατί τα μικρά βήματα οδηγούν σε μεγάλους δρόμους! Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Μεγαλώνω τη γιαγιά μου, Παιδική Νομική Βιβλιοθήκη


Βαγγέλης Ηλιόπουλος
Μεγαλώνω τη γιαγιά μου
Ζωγραφική: Κάτια Βαρβάκη
Παιδική Νομική Βιβλιοθήκη 
   Ρίχνοντας μια πρώτη ματιά στο εξώφυλλο του βιβλίου ίσως κάποιος αναρωτηθεί: Μα κανείς δεν είδε το λάθος στον τίτλο; Λείπει η λέξη με! «Μεγαλώνω με τη γιαγιά μου». Και θα εξακολουθήσει -ίσως- να έχει την ίδια λανθασμένη εντύπωση ως τη μέση περίπου του βιβλίου. Ο εγγονός πράγματι μεγαλώνει με τη γιαγιά του, μιας και οι γονείς του δουλεύουν όλη μέρα! Η γιαγιά τον φροντίζει, του μαθαίνει ό,τι χρειάζεται ένα παιδί να μάθει! Η λογοτεχνία και τα βιβλία αποτελούν δυνατό μέσο επικοινωνίας ανάμεσα τους. Τα μοιράζονται, τα ζωντανεύουν, παίζουν μ’ αυτά!
   Όμως η γιαγιά αρρωσταίνει, οι ρόλοι αντιστρέφονται…. και ο τίτλος δικαιώνεται!
Το βιβλίο ανήκει στη σειρά: «Μικρά βήματα – Μεγάλοι δρόμοι» της Παιδικής Νομικής Βιβλιοθήκης. Πρόκειται για μια σειρά που σκοπό έχει «να πάρει από το χέρι τον αναγνώστη για μια περιδιάβαση στην πραγματική ζωή». Μέσα από απλές μα όχι απλοϊκές ιστορίες το παιδί προσεγγίζει δύσκολα θέματα με εύκολο τρόπο. Στις τελευταίες σελίδες ο γονιός και ο εκπαιδευτικός μπορεί να βρουν άλλες διαστάσεις του εκάστοτε θέματος (κοινωνικές, ηθικές, νομικές).
   Το Μεγαλώνω τη γιαγιά μου θίγει το θέμα της τρίτης ηλικίας και της προσφοράς σ’ αυτήν. Οι αλλαγές που βλέπουν τα παιδιά να συμβαίνουν στους παππούδες τους και στις γιαγιάδες τους είναι καμιά φορά αναπάντεχα μεγάλες και ξαφνικές και πολλές φορές μη αναστρέψιμες. Με τη βοήθεια της λιτής μα ταυτόχρονα πολύ δυνατής συναισθηματικά γραφής του Βαγγέλη Ηλιόπουλου τα παιδιά καλούνται να απελευθερώσουν τα συναισθήματά τους, να ανακουφίσουν τους φόβους τους και να αισθανθούν έτοιμα να αναλάβουν δράση. Να βοηθήσουν, να βρουν λύσεις, να γίνουν αυτά οι «μεγάλοι», οι υπεύθυνοι!
   Το κείμενο είναι ζωντανό και κοιτά τον εαυτό του στον καθρέφτη! Η συμμετρία γίνεται φανερή! Πολύ έντονα στις σελίδες που απεικονίζουν τη γιαγιά και τον εγγονό να έχουν μια «λουλουδένια» επικοινωνία μέσα από τα βιβλία, εναλλάσσοντας τις θέσεις του ακροατή και του αφηγητή-αναγνώστη, καθώς και σ΄ αυτές που ανοίγουν και κλείνουν την ιστορία…
   Πρωτοποριακή ιδέα η εικονογράφηση του βιβλίου με δημιουργίες ζωγράφων που συμβάλλουν με τον δικό τους τρόπο στην ανάδειξη του εκάστοτε θέματος. Στο συγκεκριμένο βιβλίο οι εικαστικές δημιουργίες είναι έργα της Κάτιας Βαρβάκη.

   Ναι! Θα το διαβάσω στην τάξη! Και θα ασχοληθώ με δραστηριότητες ενσυναίσθησης, με δραστηριότητες για τη μνήμη και θα δημιουργήσω εικαστικά έργα ακολουθώντας τα χνάρια της Κάτιας…

Από τη Τζελίνα Βογιατζόγλου

Τρίτη 13 Σεπτεμβρίου 2016

Η τέρψη της ανάγνωσης: Άννα Κοντολέων, Πρίγκιπας σημαίνει Αμίρ, εκδ. Πατάκης

Άννα Κοντολέων
Πρίγκιπας σημαίνει Αμίρ
Πατάκης



   Πώς νιώθει ένα παιδί χαμένο και μονάχο του σε μια ξένη χώρα; Ποιος λογίζεται άνθρωπος όταν δεν τείνει το χέρι του να το βοηθήσει; Ή ακόμη χειρότερα, προσπερνά προσποιούμενος ότι δεν το βλέπει και συνεχίζει βολεμένος τη μίζερη ζωή του; Σε πόσους κινδύνους είναι εκτεθειμένο; Πόσο πόνο μπορεί ν’ αντέξει ένα παιδί αλλά και πόση δύναμη έχει η αγάπη; Ποια είναι η αξία μια σχέσης αληθινής; Αυτά και άλλα πολλά ερωτήματα μού γεννήθηκαν καθώς διάβαζα την καλογραμμένη ιστορία της Άννας Κοντολέων, «Πρίγκιπας σημαίνει Αμίρ».

   Είναι αξιοσημείωτη όμως η συγκίνηση που ένιωθα καθώς διάβαζα την ιστορία του Αμίρ και του πιστού του φίλου Μαλίκ. Ο Αμίρ έδωσε όνομα στον εγκαταλελειμμένο σκύλο που κάθισε πλάι του κι από κείνη τη στιγμή απέκτησε οντότητα. Μ’αυτόν θα μοιραστεί τον πόνο του.      
   Μέσα από την εξιστόρηση των γεγονότων στον Μαλίκ, τον σκύλο του, θα μάθουμε για τη ζωή του, την αλλοτινή του οικογένεια και τον ξεριζωμό του. Βίωσα μαζί τους τον αγώνα για την επιβίωση, το φόβο, αλλά και την ελπίδα, την αγάπη και την αξία των ειλικρινών σχέσεων.    
   Ο λιτός, ανεπιτήδευτος λόγος της κας Άννας Κοντολέων χωρίς περιττά φτιασίδια και φλυαρίες κορύφωνε το συναίσθημα. Η μαστόρικη τεχνική της εναλλαγής από γ’ πρόσωπη αφήγηση σε α’ προσώπη ζωντάνεψε το κείμενο, οι ανατροπές του το έκαναν συναρπαστικό και η αναφορά στον «Μικρό πρίγκιπα» επισφράγισε γιατί αλήθεια είναι φτιαγμένος ο άνθρωπος.

      Ακόμη κι… αν ήρθαν αυτοί που αγαπούσαν τα όπλα πιο πολύ από τους ανθρώπους… όσο ο ένας θα εξημερώνει τον άλλο η αγάπη θα νικά.

Από τη Βασιλική Κατέρη

Κυριακή 4 Σεπτεμβρίου 2016

Γιατί να το διαβάσω στην τάξη; Γιατί οι καλοκαιρινές περιπέτειες δεν τελειώνουν ποτέ!





Κώστας Στοφόρος
Ο Κώδικας της Λέρου
Περιπέτεια στο νησί της Άρτεμης
Κέδρος

    Αν θέλαμε να ξεκινήσουμε τη σχολική χρονιά στην τάξη μας διαβάζοντας ένα βιβλίο, που θα κέντριζε αμέσως το ενδιαφέρον των παιδιών και θα απάλυνε λίγο τη μετάβαση από τις καλοκαιρινές διακοπές στα θρανία, αυτό σίγουρα θα ήταν Ο Κώδικας της Λέρου.
     Μια παρέα από αγόρια και κορίτσια, γνωστή ήδη από το βιβλίο Η κούπα του Πτολεμαίου, που διαδραματίζεται στο Πόρτο Ράφτη,  ταξιδεύει για διακοπές στη Λέρο. Εκεί τα παιδιά γνωρίζουν καινούριους φίλους και ζουν ακόμη μια συναρπαστική αλλά συγχρόνως επικίνδυνη περιπέτεια, αφού, προσπαθώντας να διαφυλάξουν ένα έγγραφο μοναδικής σημασίας για την ιστορία του νησιού, τον "Κώδικα της Λέρου", θα βρεθούν αντιμέτωπα με μια αδίστακτη συμμορία. Στην προσπάθειά τους αυτή τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα και με το επίκαιρο ζήτημα των προσφύγων, αφού γνωρίζουν τον μικρό Ελίας, πρόσφυγα από τη Συρία, και τον βοηθούν να σμίξει με την οικογένειά του.

     Το κείμενο, απόλυτα καλοκαιρινό, ανέμελο και δροσερό κατορθώνει να "δένει" αριστοτεχνικά τα σύγχρονα θέματα με την περιπέτεια, την ιστορία, τον μύθο και γενικότερα τη ζωή του νησιού. Αποτελώντας τη μορφή του ιδεατού -για εμένα προσωπικά- βιβλίου γεωγραφίας, ο αναγνώστης χωρίς να το καταλάβει, αποκτά πολύ καλή γνώση της Λέρου, όχι μόνο γεωγραφική, αλλά και πολιτιστική, λαογραφική και ιστορική. Ακολουθώντας το επιτυχώς δοκιμασμένο μοτίβο του ταξιδιωτικού μυθιστορήματος σε συνδυασμό με το μυθιστόρημα περιπέτειας, ο Κώστας Στοφόρος κατορθώνει να αποδώσει με πολλή ζωντάνια και χωρίς καθόλου περιττές λεπτομέρειες τη Λέρο του χτες και του σήμερα, κάνοντας όποιον διαβάζει το βιβλίο να θέλει να επισκεφτεί το νησί άμεσα!  Οι αναφορές στο Βυζάντιο, τη γερμανική και την ιταλική Κατοχή, η αναφορά της Λέρου ως τόπο εξορίας και ως στιγματισμένου από το ψυχιατρείο νησιού συνδέονται με απόλυτη φυσικότητα με τη σύγχρονη ζωή και την πραγματικότητα.
    Ξεχωριστές πινελιές στο σύνολο της αφήγησης αποτελούν οι διακειμενικές αναφορές σε τραγούδια, στίχους, αλλά και βιβλία αγαπημένα στα παιδιά, όπως ο Ντεντέκτιβ Κλουζ. Τα στοιχεία αυτά κάνουν το πλαίσιο της ιστορίας "οικείο" στους αναγνώστες ενώ ταυτόχρονα, σε συνδυασμό με το προλογικό σημείωμα του συγγραφέα, επισφραγίζουν την "αληθοφάνεια" της ιστορίας, των λεγομένων και των προσώπων. Εξάλλου, η διακειμενική ύπαρξη των πρωταγωνιστικών χαρακτήρων σε προηγούμενο μυθιστόρημα του ίδιου, επιτείνει αυτή την αίσθηση της αληθοφάνειας και του ρεαλισμού.
    Τελειώνοντας, θα πρέπει να προσθέσουμε πως η έντονη, χωρίς κενά πλοκή που σε συνεπαίρνει, το μυστήριο, η "ζωντάνια" των χαρακτήρων, ο ανεπαίσθητος παιδικός έρωτας και η φιλία, αποτελούν βασικά στοιχεία του μυθιστορήματος. Στοιχεία που είναι βέβαιο πως θα κάνουν τους μικρούς (αλλά και τους μεγάλους) αναγνώστες να μην αφήνουν το βιβλίο από τα χέρια τους, από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα!

Από τη Χρύσα Κουράκη
    

Τετάρτη 31 Αυγούστου 2016

"Παπούτσια με φτερά" για μια νέα σχολική χρονιά!


Μαρία Παπαγιάννη
Παπούτσια με φτερά
Πατάκης 

   Αν θεωρήσουμε πως ένα έργο τέχνης έχει τόσες ερμηνείες όσες και οι ανταποκρίσεις του κοινού που το παρακολουθεί, το παρατηρεί ή το διαβάζει, τότε θα λέγαμε πως το νέο βιβλίο της Μαρίας Παπαγιάννη είναι ένα έργο με πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης και αναγνωστικής ανταπόκρισης.
    Ξεκινώντας από φράσεις ή στίχους που πιθανώς ενέπνευσαν την ίδια στη ζωή και στο έργο της, δημιουργεί ένα διακειμενικό υπόβαθρο σε 25 κεφάλαια, πάνω στο οποίο στήνει την ιστορία της αριστοτεχνικά. Μια ιστορία που κινείται ανάμεσα στο φανταστικό, ουτοπικό και στο πραγματικό, με ήρωες οι οποίοι παραπέμπουν σε μεγάλα λογοτεχνικά έργα και χαρακτήρες, όπως ο Δον Κιχώτης, ο Μαραμπού, ο Πάντα, ο Βαβέλ, αλλά και σε σύγχρονα όπως η Μαύρη Λίμνη της Μελίνας Καρακώστα.
    Ο χώρος περισσότερο και λιγότερο ο χρόνος της αφήγησης είναι καθορισμένοι: μια αθηναϊκή γειτονιά (και για τους γνώστες και "ανιχνευτές" των αυτοβιογραφικών αναφορών, πιο συγκεκριμένα το Παγκράτι και η πλατεία Βαρνάβα) και ταυτόχρονα -μέσα σε εγκιβωτισμένες αφηγήσεις- η Πολιτεία του Βυθού, που εμένα προσωπικά μου θυμίζει την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Και στους δύο τόπους η αποδοχή, η αλληλεγγύη, ο πολιτισμός αλλά και η πάλη με δυνάμεις καταστροφικές, που εναντιώνονται στη μοναδικότητα και τη διαφορετικότητα, κυριαρχούν.
    Η ιστορία ξεκινά κινηματογραφικά, με ένα φτερό που το φυσά ο άνεμος. Κι όπως το ταξιδεύει, πολλές ιστορίες μπορεί να πει ή να προκαλέσει στο μυαλό των ανθρώπων. Μια από αυτές είναι και η ιστρία του Άρη και της Ρόζας.
    Ο Άρης με την κόρη του, η καλύτερα την πριγκίπισσά του, τη Ρόζα και το αηδόνι τους, τον Καρλίτο μένουν σε μια γειτονιά της Αθήνας, στη Χώρα των Γάτων, όπως οι ίδιοι την αποκαλούν, στην οδό Μοιρών. Ο Άρης ήταν ναυτικός, αλλά εγκατέλειψε τα ταξίδια για χάρη της κόρης του. Τώρα πια είναι ψαράς και γράφει ποιήματα. Γι' αυτό η Ρόζα τον αποκαλεί "Ψαροπόλεμό","Αρχιποιητή", "Ψυχοπονιάρη" ή "Παραμυθά". Η Ρόζα που μεγαλώνει χωρίς την παρουσία της μητέρας της, δεν μπορεί να περπατήσει καλά. Ωστόσο την αγάπη και την αποδοχή που τόσο χρειάζεται κάθε παιδί την εισπράτει τόσο από τον πατέρα της όσο και από ανθρώπους της γειτονιάς, όπως η κυρία Ειρήνη, η φίλη της η Αθηνά, ο φίλος της ο Κασίμ. Μια πολυπολιτισμική γειτονιά όπου συνυπάρχουν ζώα και άνθρωποι. Άνθρωποι ιδιαίτεροι, άνθρωποι "παράξενοι", άνθρωποι ονειροπόλοι, αλλά και άνθρωποι φοβισμένοι και ρατσιστές.
    Μέσα σ' αυτή τη γειτονιά, από την οπτική γωνία της Ρόζας, περιγράφονται οι παράλληλες ζωές των κατοίκων της. Μέσα σ' αυτή τη γειτονιά η Ρόζα εκφράζει τους φόβους και τα συναισθήματά της, ενώ ταυτόχρονα "δραπετεύει" ονειρικά στην Πολιτεία του Βυθού, ως προσωπική διέξοδο ίσως στο πρόβλημα με το πόδι της, καθώς και στα αντικρουόμενα συναισθήματα που νιώθει, όταν καταλαβαίνει πως ο πατέρας της ενδιαφέρεται για μια νέα σύντροφο στη ζωή του. Η διαφυγή λοιπόν, της Ρόζας σε μια Πολιτεία που μάχεται για τη διάσωση των γλωσσών από τους Γλωσσοκτόνους, αποκτά και μια μετωνυμική σημασία σε σχέση με την εσωτερική της σύγκρουση αλλά και με τη σύγκρουση που συντελείται στο εξωτερικό περιβάλλον της ανάμεσα στην αποδοχή της διαφορετικότητας και τον ρατσισμό. Και οι δύο αυτές μάχες έχουν ως κοινό σημείο την υπεράσπιση της μοναδικότητας και της ιστορίας που κουβαλά ο κάθε ένας από εμάς, όπως φαίνεται και στο παρακάτω απόσπασμα:

 "- Μα δεν καταλαβαίνω, γιατί οι Γλωσσοκτόνοι θέλουν να εξαφανίσουν όλες τις γλώσσες;
- Γιατί θέλουν να γίνουν πανίσχυροι, και η γλώσσα είναι όπλο. Αν δεν έχεις τη γλώσσα δεν μπορείς να μιλήσεις, να απαιτήσεις, να φωνάξεις.
- Ναι, αλλά πώς θα τα καταφέρουν; Πώς εξαφανίζονται οι γλώσσες;
- Πολλοί άνθρωποι φεύγουν από τον τόπο τους για να πάνε να βρουν δουλειά. Στην καινούρια πατρίδα μαθαίνουν αμέσως τη γλώσσα της και προσπαθούν να πετύχουν, ο καιρός περνάει, τα παιδιά τους δε θέλουν να ξεχωρίζουν.
- Τους καταλαβαίνω. Δεν είναι ωραίο να ξεχωρίζεις.
- Κι όμως Ρόζα, αν ξεχάσεις από πού έρχεσαι δε θα βρεις πού πρέπει να πας. Αν κάνεις καινούριους φίλους, θα πρέπει να ξεχάσεις τους παλιούς;
Η Ρόζα για λίγο σκέφτηκε την Αθηνά και τους φίλους της στον μικρό Παράδεισο κι ύστερα τον Χασίμ στην παλιά γειτονιά.
- Ξέρεις τι νομίζω εγώ; είπε ο Γκαμπίτο. Η γλώσσα δεν είναι μόνο τα λόγια. Είναι και η ιστορίά των ανθρώπων. Αυτά που θυμούνται αλλά και αυτά που ονειρεύονταν. Καταλαβαίνεις;
- Έτσι κι λετσι, έκανε η Ρόζα, που προσπαθούσε ολόψυχα να καταλάβει αλλά δεν τα κατάφερνε.
- Όταν χάνεται μια γλώσσα, χάνονται και όσα λέγονται σ' αυτήν, είπε η Νελ.
- Δηλαδή;
- Παραμύθια, τραγούδια, θρύλοι, παλιές προφητείες και όρκοι.
- Η γλώσσα, αγαπημένη μου Ροζαλία, ζει στις ψυχές των ανθρώπων". (σ. 131-132)
   Όπως γίνεται, λοιπόν, φανερό η Μαρία Παπαγιάννη για ακόμη μία φορά συνυφαίνει στην αφήγησή της, με παραμυθιακό και λυρικό  τρόπο, το όνειρο με τα σύγχρονα, καίρια ζητήματα, χωρίς ίχνος διδακτισμού, όπως γνωρίζει, εξάλλου, πολύ καλά να κάνει. Αυτό και μόνο φτάνει ως ένας καλός λόγος για να διαβάσει κάποιος το βιβλίο στην τάξη του και... όχι μόνο.

Από τη Χρύσα Κουράκη

Παρασκευή 8 Ιουλίου 2016

Γιατί να το διαβάσουν μικροί και μεγάλοι;

Χριστίνα Φραγκεσκάκη
Ρόσνα και...Μοζαμέλ
Πατάκης

   Μια μικρή ιστορία για την αγάπη... Αυτή είναι η σύντομη περιγραφή στο οπισθόφυλλο της μικρής αυτής ιστορίας της Χριστίνας Φραγκεσκάκη. Μια ιστορία χωρίς εικόνες "περιτυλιγμένη" σε ένα μικρό βιβλιαράκι τσέπης με άκοπα φύλλα, που σε ταξιδεύουν σε άλλες εποχές, γεμάτες νοσταλγία.
   Η Ρόσνα, είναι ένα κορίτσι ξεχωριστό. Έχει σκιά χρυσή και φωτεινή, σε αντίθεση με όλους τους άλλους ανθρώπους που κουβαλούν τις γκριζόμαυρες σκιές τους. Η Ρόσνα είναι και γενναιόδωρη. Χαρίζει τη σκιά της απλόχερα, σε όποιον τη χρειάζεται, χωρίς αντάλλαγμα... Μέχρι που μια νύχτα βλέπει στο όνειρό της τον Μοζαμέλ. Από τότε η Ρόσνα αλλάζει, χάνει τη χρυσή σκιά της και αρχίζει να αναζητά τον άντρα του ονείρου της. Ψάχνει παντού, αλλά αφήνει για το τέλος το σοκάκι της, το κοντά, το καμιά φορά δεν ξέρεις... Κι όταν απελπισμένη πια από την άκαρπη αναζήτηση επιστρέφει εκεί, βλέπει τον Μοζαμέλ να λάμπει στη χρυσή σκιά του. Στη σκιά που αποκτούσε όσο η Ρόσνα έχανε τη δική της. Η Ρόσνα του δίνει το χέρι και εκείνος το παίρνει αμέσως στο δικό του. Και προχωρούν. Και όσο προχωρούν η χρυσή σκιά του Μοζαμέλ εξαφανίζεται και γίνεται γκριζόμαυρη, όπως όλων των ανθρώπων. Το χρυσό και η λάμψη φεύγει από τον δρόμο και μπαίνει μέσα τους και ριζώνει για πάντα...
     Έτσι εξελίσσεται και καταλήγει αυτή η παραμυθένια ιστορία, η οποία όπως γίνεται φανερό έχει στο κέντρο της την αγάπη. Ποια αγάπη όμως; Τη συντροφική, την ερωτική, τη μητρική, τη φιλική; Γιατί η αγάπη έχει πολλές μορφές, αλλά μία και μοναδική ουσία. Η αγάπη είναι φως για τη ζωή κάθε ανθρώπου. Είναι το χρυσάφι που έχεις μέσα σου, αλλά πρέπει να το μοιραστείς για να αποκτήσει αξία. Η αγάπη είναι η βασική αναζήτηση της ζωής, γιατί αν τη γνωρίσεις ή απλώς την υποψιαστείς, δεν μπορείς πια να ζήσεις χωρίς αυτήν. Και όταν την ανακαλύψεις, δε σε νοιάζει πλέον να ξεχωρίζεις, να είσαι μοναδικός. Θες απλά να ζεις μέσα σε αυτήν, όπως όλοι οι άνθρωποι. Ακόμη κι αν έχεις βασανιστεί για να τη βρεις ή είναι δίπλα σου και δεν τη βλέπεις γιατί κοιτάς αλλού, εκείνη είναι εκεί και σε περιμένει υπομονετικά, μέχρι να σου αποκαλυφθεί και να σε αλλάξει...
  Έτσι και η Ρόσνα και ο Μοζαμέλ περιμένουν τους αναγνώστες να τους ανακαλύψουν, για να αλλάξουν έστω και λίγο την καθημερινότητά τους. Και παρόλο που η ίδια η συγγραφέας θεωρεί πως το βιβλίο της απευθύνεται κυρίως σε ενήλικες, εγώ θα πω πως το βιβλίο είναι για όλους, όπως και η αγάπη είναι για όλους. Ο καθένας θα το δει μέσα από τη δική του ματιά, θα κάνει τους προσωπικούς του συνειρμούς και θα ανατρέξει στις δικές του εμπειρίες. Και όταν το διαβάσει δυο και τρεις φορές, σίγουρα θα θελήσει να το χαρίσει σε ένα αγαπημένο του πρόσωπο, χωρίς να σκεφτεί την ηλικία ή το φύλο του. Γιατί είμαι σίγουρη πως μέσα του θα βρει τα λόγια που δεν μπόρεσε ο ίδιος να πει, παρόλο που τα ένιωσε ή τα σκέφτηκε. Και έτσι απλά η αγάπη του θα πάρει μορφή και θα χαριστεί απλόχερα, όπως της αξίζει...

Από τη Χρύσα Κουράκη